Van links naar rechts: Tim Krabben, Jasper Wolbrink en Tonko Oosterink.

Aan de J.F. Kennedylaan in Doetinchem wordt alweer een jaar gewerkt aan een duurzaam schoolgebouw dat klaar is voor de komende decennia. Niet alleen om aan de klimaatdoelstellingen te kunnen voldoen, maar ook om Hybride, Innovatief en gePersonaliseerd (HIP) onderwijs mogelijk te maken. HIP onderwijs vraagt om andere faciliteiten.

Samen met Jasper Wolbrink, consultant van FMXXL, vertelt Tonko Oosterink, teammanager Huisvesting Graafschap College, over de grootschalige verbouwing van de locatie van het Graafschap College, die in zeven verschillende fases uitgevoerd wordt. “We hebben in de zomer van 2020 van mei tot en met augustus de eerste fase gerealiseerd. Toen is onder andere de vleugel van de sector Zorg, Welzijn & Sport aangepast, zodat de studenten tijdens het huidige schooljaar in de vernieuwde omgeving terechtkunnen.”

MASTERPLAN

Aan de basis van de verbouwings­activiteiten ligt het ‘Masterplan duurzaam en toekomstgericht onderwijs J.F. Kennedy­laan’. Een plan dat voortkomt uit het Strategisch huisvestingsplan van het Graafschap College dat twee jaar geleden is vastgesteld. “Van de geschetste mogelijke scenario’s in het Strategische huisvestingsplan is uiteindelijk gekozen om de locatie J.F. Kennedylaan te hand­haven in het gebouwenbestand van het Graafschap College. Ook is besloten hier te starten met de verduurzaming en het toekomst-gereedmaken van het gebouw. Het pand stamt uit 1996 en mede hierom was het een geschikt moment om onder andere installaties en het dak te vervangen”, geeft Tonko aan.

WARMTEPOMPEN

Het Graafschap College heeft zich geconformeerd aan de mbo-routekaart en zich tot doel gesteld de uitstoot van CO₂ in 2030 met 49 procent te verminderen. Daarom is onder meer besloten om cv-ketels te vervangen door warmte­pompen. “Ook gaan we zonnepanelen en tripleglas toepassen om het gebouw energetisch zo duurzaam mogelijk te maken”, zegt Tonko. “We hebben in Doetinchem redelijk nieuwe eigen gebouwen, op de locatie aan de Houtmolenstraat na. Die huren we en hebben we de komende jaren nog nodig om opleidingen waarvan de vleugel verbouwd wordt tijdelijk te huisvesten. Maar uiteindelijk willen we met onze totale vastgoed­portefeuille die 49 procent besparing halen.”

ONDERWIJSINHOUDELIJKE AMBITIES

Een duurzame en toekomstbestendige energiehuishouding is niet de enige ambitie in het Masterplan. Ook onderwijs­inhoudelijk wil het Graafschap College het gebouw in lijn brengen met de ambities. “Om hybride, innovatief en geperso­na­li­seerd onderwijs mogelijk te maken is een andere omgeving nodig dan alleen de traditionele lokalen”, aldus Tonko. Om aan die fysieke kant van de inrichting van HIP onderwijs invulling te geven, is FMXXL aangetrokken. “Wij zijn specialist in het oplossen van facilitaire vraagstukken. Per fase gaan wij uitvoerig met de gebruiker om tafel om de functionele wensen en eisen rondom onderwijs en huisvesting in beeld te krijgen en te verwerken tot een programma van eisen. Aan de hand van dit programma van eisen worden concrete huisvestings­behoeftes vastgesteld en vertaald naar een (interieur)ontwerp. Dit ontwerp is passend bij het onderwijs dat de sector geeft of in de toekomst wil geven. Op deze manier dragen wij bij aan de ontwikkeling van het onderwijs en de huisvesting”, zegt Jasper.

“Er komt meer ruimte voor het individu omdat het onderwijs steeds meer op de individuele student wordt toegespitst”

TIM BOUWT MEE

Voorwaarde in de uitvraag richting aannemers en installateurs die willen inschrijven op de aanbestedingen is dat zij studenten van het Graafschap College laten meewerken. De 18-jarige Tim Krabben uit Harreveld is een van hen. “Ik werk bij Alferink Installatie­techniek in Groenlo en ga een dag in de week naar school”, zegt de student Eerste monteur elektro­technische installaties woning en utiliteit. “De andere vier dagen van de week werk ik.” Hoewel het ‘gewoon zijn werk is’, vindt Tim het leuk om mee te werken aan de verbouwing van het school­gebouw. “Het zijn vaak mooie projecten en er is veel werk te doen. En het is wel grappig dat ik hier nu naast mijn schooldag ook kom om te werken.” Tonko Oosterink benadrukt dat de voorwaarde om studenten mee te laten werken geen beperking hoeft te zijn om in te schrijven. “Wij zitten met onze oplei­dingen zo verankerd in de Achterhoek dat er maar weinig bedrijven in de bouw zijn waar geen studenten werken of stagelopen.” De betrokkenheid van studenten bij de verbouwingen beperkt zich overigens niet tot de pure uitvoering van de bouw- en installatie­werkzaam­heden. “Er zijn ook studenten betrokken bij de planning en werk­voorbereiding. En bij de start van de werkzaamheden aan de zorgvleugel hebben studenten van dienst­verlenende opleidingen geholpen.”

RUIMTE VOOR INDIVIDU

Uit de eerste brede inventarisaties is volgens Jasper in ieder geval gebleken dat er meer behoefte is aan verschillende plekken waar in kleine groepen en alleen gewerkt kan worden. “Dat vertaalt zich voor de sector Economie & Dienst­verlening, waaraan dit schooljaar gewerkt wordt, bijvoorbeeld in meer zithoeken en leerpleinen verspreid over de vleugel. Er komt meer ruimte voor het individu omdat het onderwijs ook steeds meer op de individuele student wordt toegespitst.” Een andere in het oog springende verandering is het open karakter van de vleugel. “Veel minder dichte wanden, maar glas als afscheiding tussen ruimtes waardoor er veel meer verbinding ontstaat. Daardoor lopen studenten en docenten straks met een ander gevoel en andere energie over die afdeling”, zegt Jasper.

TRANSPARANTIE EN VERBINDING

Hoewel FMXXL per sector een inventarisatie maakt hoe binnen de betreffende sectoren HIP onderwijs vorm moet krijgen, verwacht Jasper dat de behoefte aan meer transparantie en verbinding voor alle sectoren zal gelden. “In verbinding staan met medestudenten en zien wat zij doen, inspireert. Dus we zullen in het hele gebouw van vooral gesloten naar veel meer open, transparant en toegankelijk gaan.”

TOETSEN EN AANBESTEDEN

Jasper en zijn collega’s zijn overigens niet verantwoordelijk voor de uitwerking van de daadwerkelijke verbouwings­plannen. “Wij halen de wensen en eisen van gebruikers op en vertalen die naar een (interieur)ontwerp waarbij de ruimtes, middelen en meubilair bijdragen aan het onderwijs van de toekomst. Wij inventa­riseren en definiëren. Daar gaat het bouwteam vervolgens mee aan de slag”, aldus Jasper. In dat bouwteam zitten naast Tonko ook de architect, aannemer, installatie­adviseur en projectmanager. Tonko: “Wij toetsen de wensen en eisen op haalbaarheid en uitvoerbaarheid en werken vervolgens een bestek uit. Dat bestek wordt per fase samengesteld en aanbesteed.”

VERSCHILLENDE WENSEN

Een heel bewuste keuze van het bouwteam. Tonko: “Omdat de wensen en behoeften per vleugel echt verschillen, kiezen we voor deze aanpak. Hierdoor kunnen we per bestek heel nauwkeurig vastleggen wat we willen en van de bouwer en installateur vragen. Dat werkt in de uitvoeringsfase erg prettig omdat je de zaken heel gedetailleerd hebt uitgewerkt.” Ook Jasper is enthousiast over het aanbesteden op bestek per vleugel. “Het aanbod van het Graafschap College is op deze locatie zo divers dat je zulke ingrijpende veranderingen niet in één algemene uitvraag kunt aanbesteden. Tot nu toe zie je dat deze gefaseerde aanpak goed werkt.”

BREDE VERDUURZAMING

Behalve voor de verduurzaming van de ‘harde kant’ wil het Graafschap College de verbouwing ook gebruiken om op meer fronten duurzamer te worden. Tonko Oosterink: “Als het gaat om het nog beter scheiden van afval bijvoorbeeld. Of het verminderen van het gebruik van plastic en kijken welke circulaire en duurzame alternatieven daarvoor ingezet kunnen worden. Maar ook het vergroenen van het buitenterrein en de ruimtes in het gebouw.” Net als de verduurzaming van de vleugels zal ook deze verandering gefaseerd doorgevoerd worden. “Ook dat is een bewuste keuze, omdat we zo steeds kunnen leren van de ervaringen die we opdoen met vleugels die reeds aangepakt zijn. Zo kunnen we het optimaal verfijnen, zodat we uiteindelijk op alle fronten een duurzame en toekomstgerichte onderwijslocatie hebben.”

Plekken waar in kleine groepen of alleen gewerkt kan worden.

“Uiteindelijk willen we met onze totale vastgoedportefeuille 49 procent besparen op CO₂-uitstoot”

OVERCAPACITEIT BENUTTEN

FMXXL kreeg van het Graafschap College de opdracht om het gebouw efficiënter en effectiever in te richten. “Het Strategische huisvestingsplan heeft ons duidelijk gemaakt dat er overcapaciteit aanwezig was”, zegt Tonko. “Daaruit bleek dat we ongeveer 10 procent van de vierkante meters efficiënter kunnen inzetten.” Een voorzichtige schatting, want volgens FMXXL is een kwantitatieve verhoging van 10 tot 15 procent van het aantal studentenplekken per fase mogelijk. Gekoppeld aan de ambitie van het Graafschap College om een hoger bezettingspercentage van de beschikbare lokalen en ruimtes na te streven, kan dit leiden tot een capaciteitswinst van 20 procent.

REKENMODEL

Hiervoor heeft FMXXL een rekenmodel gemaakt waarmee het Graafschap College vanaf nu eventuele krimp en groei goed in de gaten kan houden. “Uiteindelijk werken we toe naar een basisprogramma van eisen voor alle fases waarmee de fysieke grenzen van de opleidingssectoren vervagen. Als de ene opleiding enorm groeit en een andere krimpt, moet het gebouw flexibiliteit kunnen bieden”, zegt Tonko. Waarbij Jasper benadrukt dat die flexibiliteit niet ten koste mag gaan van de identiteit van de sector. “Door voor iedere vleugel voor bepaalde generieke en specifieke elementen te kiezen, kun je die flexibiliteit en de eigen identiteit prima waarborgen.”

ENTHOUSIAST EN TEVREDEN

Hoewel het onderwijs op school er door corona dit schooljaar anders uitziet dan gepland, heeft Tonko goede en enthousiaste reacties ontvangen van docenten en andere collega’s op de vernieuwde zorgvleugel. “We hadden graag een gewoon jaar gedraaid om te ervaren en horen hoe de nieuwe opzet en inrichting werkt voor studenten en docenten, maar de eerste geluiden zijn zeker enthousiast.” De feedback en ervaringen zijn voor het bouwteam belangrijke input. “Met die informatie willen en kunnen we volgende vleugels nog beter afstemmen op HIP onderwijs. Docenten en studenten ervaren het best wat wel en wat niet werkt in het onderwijs. En daarvoor doen we dit tenslotte.”

Nieuwe werkplekken in de zorgvleugel met meer ruimte voor huidig onderwijs in gebruik genomen.

DEEL DIT ARTIKEL